Print

ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်ခြင်းဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းနဲ့ ပိုဖြစ်နိုင်သူများ

  21-Nov-2026
Preview Image

ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်ခြင်းဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းနဲ့ ပိုဖြစ်နိုင်သူများ

+++++++++++++++++++++++++++++++

အဓိက အကြောင်းရင်းက ဆီးထဲမှာ ပုံဆောင်ခဲ ဖြစ်စေတဲ့ ပစ္စည်းတွေ (calcium, oxalate, uric acid စတာတွေ) များလာပြီး အဲဒါတွေကို ကျဲသွားစေမယ့် အရည်ပမာဏ မလုံလောက်တာပါ။

• ရေ သောက်နည်းတာ — အကြောင်းရင်း အများဆုံးထဲက တစ်ခုပါ။ ပူတဲ့ ဒေသမှာ နေတာ၊ ချွေးထွက် များတဲ့ အလုပ် လုပ်တာ၊ ရေသောက်ဖို့ မေ့တာတွေက ဆီးကို ပိုပြင်းစေပြီး ကျောက် ဖြစ်လွယ်စေပါတယ်။

• ဆား (sodium) အစားများတာ — ဆားများရင် ဆီးထဲကို calcium ပိုထွက်လာစေပါတယ်။ ငါးပိ၊ ငံပြာရည်၊ အချဉ်သုပ်၊ အသင့်စား အစားအစာတွေမှာ ဆား များပါတယ်။

• အသား ပရိုတင်း အလွန်စားတာ — အနီရောင်အသား၊ ကလီစာ၊ ပင်လယ်စာ အများကြီး စားရင် uric acid တက်လာနိုင်ပါတယ်။

• Oxalate များတဲ့ အစားအစာ အလွန်စားတာ — ဟင်းနုနွယ် (spinach)၊ မုန်လာဥနီ/မုန်လာချဉ် (beetroot)၊ အခွံမာသီး (nuts)၊ ချောကလက်တို့မှာ oxalate များပါတယ်။

• အချိုရည်နဲ့ သကြား အလွန်သောက်တာ — အထူးသဖြင့် fructose များတဲ့ အချိုရည်တွေပါ။

• မိသားစုထဲမှာ ကျောက်တည်ဖူးသူရှိတာ၊ ကိုယ်တိုင် အရင်က တည်ဖူးတာ — တစ်ခါ တည်ဖူးရင် ကာကွယ်မှု မလုပ်ရင် ၅ နှစ်ကနေ ၁၀ နှစ်အတွင်း နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်ဖြစ်သူ ထက်ဝက်ခန့် ရှိပါတယ်။

• ရောဂါအခံတွေ — ဂေါက်၊ ဆီးချို၊ အဝလွန်ခြင်း၊ parathyroid ဂလင်းပြဿနာ၊ ဆီးလမ်းကြောင်း ပိုးဝင် ခဏခဏဖြစ်တာ၊ အူလမ်းကြောင်း ရောဂါ/ခွဲစိတ်မှု စတာတွေပါ။

• ဆေးနဲ့ supplement တချို့ — Vitamin C ပမာဏ အများကြီး သောက်တာ၊ calcium supplement ကို အစာနဲ့ တွဲမသောက်ဘဲ သောက်တာလိုမျိုးတွေက အန္တရာယ် ပိုများစေနိုင်ပါတယ်။ သောက်နေကျ ဆေး၊ supplement တွေကို ဆရာဝန်ကို ပြောပြပါ။

လက္ခဏာများ

ကျောက်သေးပြီး လွယ်လွယ်ကျတဲ့ ကျောက်တွေမှာ လက္ခဏာ လုံးဝ မပြတာလည်း ရှိပါတယ်။ လက္ခဏာ ပေါ်ရင်တော့ —

• နံရိုးအောက် ကျောဘက်၊ ခါးဘေးမှာ စူးရှပြီး ပြင်းထန်တဲ့ နာကျင်မှု — လှိုင်းလို အပြင်းအပျော့ ပြောင်းနာတတ်ပြီး ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်း၊ ပေါင်ခြံဘက်ဆီ ဖြာဆင်းသွားတတ်ပါတယ်

• ဆီးသွားတဲ့အခါ ပူလောင်၊ နာကျင်တာ

• ဆီးထဲ သွေးပါတာ

• ဆီး နောက်တာ၊ အနံ့ ပြင်းတာ

• ဆီး ခဏခဏ သွားချင်တာ၊ သွားရင်လည်း နည်းနည်းချင်းပဲ ထွက်တာ

• ပျို့တာ၊ အန်တာ

• ပိုးဝင်တာ တွဲရှိရင် အဖျားတက်တာ၊ ချမ်းတုန်တာတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

အရေးပေါ် သတိပေးချက် — ခါးနာတာနဲ့ အဖျား/ချမ်းတုန် တွဲဖြစ်ရင် ဒါဟာ အရေးပေါ်ပါ။ ကျောက်က ဆီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ပြီး အဲဒီနောက်မှာ ပိုးဝင်နေတာ ဖြစ်နိုင်ပြီး ပိုးက သွေးထဲ ပျံ့သွားရင် (sepsis) အသက်အန္တရာယ် ရှိပါတယ်။ အိမ်မှာ စောင့်မနေဘဲ ဆေးရုံ အရေးပေါ်ဌာနကို ချက်ချင်း သွားပါ။

ဆောင်ရန် / ရှောင်ရန်

ဆောင်ရန် ✅

• ရေ လုံလောက်အောင် သောက်ပါ — ကာကွယ်ဖို့အတွက် အရေးအကြီးဆုံး တစ်ချက်ပါ။ တစ်နေ့ကို ဆီး ၂ လီတာကနေ ၂.၅ လီတာခန့် ထွက်အောင် သောက်ပါ။ အဲဒီအတွက် ပုံမှန်အားဖြင့် ရေ ၂.၅–၃ လီတာခန့် သောက်ဖို့ လိုတတ်ပြီး ပူတဲ့နေ့၊ ချွေးထွက်များတဲ့နေ့မှာ ပိုသောက်ပါ။ ဆီး အရောင် ကြည်ပြီး အဝါဖျော့ဖျော့ ဖြစ်နေတာက ကောင်းတဲ့ လက္ခဏာပါ။ (နှလုံး/ကျောက်ကပ်ရောဂါကြောင့် အရည် ကန့်သတ်ထားရသူတွေကတော့ ဆရာဝန် ညွှန်ကြားချက်ကိုပဲ လိုက်နာပါ။)

• သံပရာသီး၊ လိမ္မော်သီးလို citrus အသီးတွေ စားပါ၊ သံပရာရည် ရေနဲ့ ဖျော်သောက်ပါ — သူတို့ထဲက citrate က ပုံဆောင်ခဲ ဖြစ်တာကို တားပေးနိုင်ပါတယ်။

• Calcium ကို အစာကနေ ပုံမှန် ပမာဏ စားပါ — နို့၊ ဒိန်ချဉ်လို အစားအစာတွေကို မရှောင်ပါနဲ့။ အစာထဲက calcium က အူထဲမှာ oxalate နဲ့ ပေါင်းပြီး ဆီးထဲ oxalate ရောက်တာ နည်းစေပါတယ်။ Oxalate များတဲ့ အစာ စားရင် calcium ပါတဲ့ အစာနဲ့ တွဲစားပါ။

• ဆား လျှော့စားပါ — တစ်နေ့ ဆား လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၁ ဇွန်း (sodium 2,300 mg) အောက် ရည်မှန်းပါ။ ငါးပိ၊ ငံပြာရည်၊ အသင့်စား အစားအစာတွေ လျှော့ပါ။

• အသီးအနှံနဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက် များများစားပြီး ကိုယ်အလေးချိန်ကို ထိန်းပါ။

• တစ်ခါ တည်ဖူးရင် ဆရာဝန်နဲ့ ပုံမှန် ပြန်ပြပြီး ကျောက်အမျိုးအစားအလိုက် ဆေးလိုရင် ပုံမှန် သောက်ပါ။

ရှောင်ရန် ❌

• ရေ သောက်နည်းတာ၊ ဆီးကို ကြာကြာ အောင့်ထားတာ မလုပ်ပါနဲ့။

• ဆား၊ အချိုရည် (အထူးသဖြင့် cola နဲ့ fructose များတဲ့ အချိုရည်)၊ အသားပရိုတင်း အလွန်စားတာ မလုပ်ပါနဲ့။

• Calcium ကျောက်ဆိုပြီး နို့နဲ့ calcium ပါတဲ့ အစာတွေကို လုံးဝ ဖြတ်ပစ်တာ မလုပ်ပါနဲ့ — ပြောင်းပြန်အနေနဲ့ ကျောက် ပိုဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

• Calcium supplement နဲ့ Vitamin C ပမာဏများတဲ့ supplement တွေကို ဆရာဝန် မညွှန်ဘဲ ကိုယ့်သဘောနဲ့ မသောက်ပါနဲ့။

• Oxalate အလွန်များတဲ့ အစာတွေ (ဟင်းနုနွယ်၊ မုန်လာချဉ်၊ အခွံမာသီး၊ ချောကလက်) ကို နေ့တိုင်း အများကြီး စားတာ မလုပ်ပါနဲ့ — အထူးသဖြင့် calcium oxalate ကျောက် တည်ဖူးသူတွေပါ။

• ကျောက် မကျမချင်း အိမ်တွင်းနည်းတွေနဲ့ပဲ စောင့်နေပြီး ဆေးခန်း သွားဖို့ နောက်ကျတာ မလုပ်ပါနဲ့။

အိမ်မှာ လုပ်နိုင်တဲ့ အထောက်အကူပြု စောင့်ရှောက်မှု

• ဆရာဝန် တားမြစ်ထားတာ မရှိရင် ရေ လုံလောက်အောင် ပုံမှန် သောက်ပါ။ ဒါပေမဲ့ ဆီး မထွက်တာ၊ အန်နေတာ၊ နာတာ ပိုဆိုးလာတာဆိုရင် ရေအတင်း ဆက်မသောက်ဘဲ ဆေးရုံ သွားပါ။

• ခါးဘက်မှာ ရေနွေးအိတ် ကပ်တာက နာကျင်မှု သက်သာစေနိုင်ပါတယ်။

• နာကျင်တာ၊ အဖျားအတွက် ဆရာဝန်/ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်သူ ညွှန်ကြားတဲ့ အတိုင်း အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး သုံးပါ။

• ဆီးသွားတိုင်း ကျောက် ကျလာမလား ကြည့်ပါ။ ကျလာရင် သိမ်းပြီး ဆရာဝန်ကို ပြပါ။

• အနားယူပါ။ အပူချိန်၊ ဆီးထွက် ပမာဏနဲ့ ဆီးအရောင်ကို သတိထားကြည့်ပါ။

ဘယ်အချိန်မှာ ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်း ချက်ချင်း သွားသင့်သလဲ

• အဖျား၊ ချမ်းတုန်နဲ့ ခါးနာတာ တွဲဖြစ်ရင် — ပိတ်ပြီး ပိုးဝင်နေတာ ဖြစ်နိုင်လို့ အရေးပေါ် ချက်ချင်း သွားပါ

• နာကျင်မှုကို ဆေးနဲ့ မထိန်းနိုင်ရင်၊ လူနာ မလှုပ်နိုင်လောက်အောင် နာရင်

• အန်တာ မရပ်လို့ ရေ၊ ဆေး သောက်လို့ မရရင်

• ဆီး လုံးဝ မသွားနိုင်ရင်၊ ဆီး ပမာဏ အရမ်း နည်းသွားရင်

• ကျောက်ကပ် တစ်လုံးတည်း ရှိသူ၊ ကျောက်ကပ် အစားထိုး ထားသူ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်၊ ဆီးချို/ကိုယ်ခံအား နည်းသူမှာ လက္ခဏာ ပေါ်ရင်

• ရက်ပိုင်း ကြာတဲ့အထိ ကျောက် မကျရင်၊ နာတာ ပြန်ပြန်ဖြစ်နေရင်

• ဆီးထဲ သွေး အများကြီး ပါရင်၊ သွေးခဲတွေ ပါရင်


ကျောက်ကပ်ကျောက်ဟာ အလွန် နာကျင်စေနိုင်ပေမဲ့ ကာကွယ်လို့ အကောင်းဆုံး ရောဂါတွေထဲက တစ်ခုပါ။ မှတ်ထားရမှာက သုံးချက်တည်းပါ — ရေ လုံလောက်အောင် သောက်ပြီး ဆီးအရောင် ကြည်အောင် ထားပါ၊ ဆား လျှော့ပြီး calcium ကို မဖြတ်ပါနဲ့၊ အဖျားနဲ့ ခါးနာ တွဲလာရင် အရေးပေါ် ချက်ချင်း သွားပါ။ တစ်ခါ တည်ဖူးရင် ကျောက် အမျိုးအစား သိအောင် စစ်ပြီး ကိုယ်နဲ့ ကိုက်တဲ့ ကာကွယ်နည်းကို ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင် လုပ်ပါ။ အားလုံးပဲ ကျန်းမာကြပါစေရှင်။


Dr. Hazel

Ref: NIDDK, Mayo clinic, National Kidney Foundation


#HealthArticle

#7887Healthcare

#seveneighteightseven



Related Articles


AdvertiseDirectory